Đôi điều về khấn và văn khấn

16/06/2019

Từ thời xa xưa đã lưu truyền nhiều lời khấn hết sức linh nghiệm. Sách Đại Việt sử ký toàn thư ghi được một bài khấu của vua Lý Thái Tổ. Lời lẽ rất linh thiêng cảm động cả quỷ thần. Sử chép rằng: “Vào năm Nhâm Tý (Thuận thiên thứ ba – 1012), vua tự cầm quân đi đánh giặc ở Diễn Châu, khi đến đất Vũng Biện (Biện sơn – Tĩnh Gia – Thanh Hóa) gặp lúc trời đất tối tăm, gió sấm dữ dội, vua đốt hương thành tâm nói rằng:

“Tôi là người ít đức, lạm ở trên dâ, nơm nớp lo sợ như sắp sa xuống vực sâu, không dám tin cậy binh uy mà đi đánh dẹp càn bậy, ngược chúng dân, tội ác chồng chất, đến nay không thể dung tha. Còn như trong khi đánh nhau, hoặc giết oan kẻ trung hiếu, hoặc hại lầm kẻ hiền lương, đến nỗi hoàng thiên nổi giận tỏ ý trách móc chỉ bảo thì dẫu gặp tổn hại cũng không dám oán trách. Đến như sau quân có sai phạm gì thì tội lỗi ấy có thể dung thứ, xin trời cao soi tỏ.” Lạ thay, lời khấn vừa dứt thì trời quang mây tạnh, ba quân vô cùng mừng rỡ.

Văn khấn gia tiên

Ấy là điều được ghi trong chính sử, còn dân gian thì lưu truyền biết bao câu chuyện linh ứng nhờ “lời kêu, tiếng khấn” của người làm lễ dâng hương với gia tiên Thánh thần và chư Phật, chưa Bồ tát, Thánh Hiền.

Điều hư, thực thế nào vẫn là chỗ bỏ ngỏ chờ các nhà nghiên cứu, còn với những người có tín ngưỡng, có lòng tin, tự biết mình là kẻ có lỗi đành phải khấn vái tứ phương cầu xin các đấng vô hình thiêng liêng, phù hộ, độ trì cho tai qua, nạn khỏi, cho phúc đức lâm môn, cho nhân an vật thịnh….

Người Việt Nam thường rất coi trọng lễ nghĩa. Người xưa có câu: “Tiếng chào cao hơn mâm cỗ”. Thường nhật, chúng ta có công việc gì bầy biện cỗ bàn thịnh soạn mời mọc khách khứa không có nói trước, thì khách nào dám đụng đũa. Đến dịp lễ tết, nếu như chúng ta làm mâm cao cỗ đầy dân lên cầu cúng mà không có lời khấn, thì thần linh làm sao chứng giám cho được. Vậy nên đang lễ cần có văn khấn để Giãi tỏ lòng thành.

Đây cũng là một tập tục có từ rất lâu đời của người Việt Nam. Nó còn phản ánh một khát vọng sống, khát vọng chân chính của con người mong được có cuộc sống ấm no hạnh phúc.

Đi chùa xin cầu sức khỏe vô biên

Vậy, khấn là thế nào? Điều cốt yếu của một lời khấn là gì?

Có thể hiểu “nôm na”: khấn là sự bày tỏ tâm thành cầu xin của người làm lễ trước các đấng vô hình – linh thiêng như vong hồn của những người đã khuất, oai lực của Bồ Tát, Thánh Thần,… cũng bởi thế, điều cốt yếu của lời khấn là thành tâm chứ chẳng phải ở những lời văn hoa mỹ, cầu kỳ. Cũng chẳng phải ở chỗ cứ cầu cho nhiều là được nhiều.

Theo triết lý của nhà Phật thì Tâm tuy vô hình nhưng lại là sợi dây liên hệ ràng buộc vạn hữu, còn các nhà nho thì cho rằng:

“Tâm động quỷ thần tri” (Nghĩa là Tâm ta thành kính mà cầu khẩn thần linh thì thần linh ắt thấu tỏ).

Như thế lời khấn cốt ở tâm thành. Và, khi khấn cầu người ta không khấn to để mọi người xung quanh nghe thấy mà chỉ khấn lâm râm như chủ đủ cho bản thân người khấn và đấng vô hình – linh thiêng hay biết.

Ngày nay, có người thực thi dân hương truyền thông như lại “cách tân” chỉ cần thắp hương rồi đứng mặc niệm một phút trước bàn thờ, chẳng cần chắp tya, chẳng khấn vái, việc đó là tùy tâm. Nhưng theo chugns tôi thì chỉ nên bỏ phần rườm rà, mê tín dị đoan còn nên giữ lại cái hay của đạo lý, triết lý cổ nhân cũng như vẻ đẹp văn hóa, mang tính chất giáo dục con người noi theo luật đạo đức tập tục của cha ông. Trong thực tế, khi thực thi tin ngưỡng truyền thống này không ít người lúng túng không biết khấn vái ra sao để có thể bày tỏ ước nguyện của mình với tổ tiên, Phật, Thánh?

Bởi vậy, chúng tôi biên soạn tập văn khấn này giúp cho người thực thi tín ngưỡn dễ đọc, dễ nhớ, dễ lưu truyền rộng rãi và phát huy nét hay, nét đẹp đạo lý cổ nhân của dân tộc Việt Nam.

Điều cần lưu ý: Mặc dù các tiết lễ đơn sơ nhưng cũng phải tuân theo những quy ước cổ truyền như:

Cúng Thần nội (tổ tiên): thì không được nhập quán và xưng quốc hiệu (nêu địa chỉ)

Cúng Thần ngoại (Thổ công, Táo quân hay Thần thánh): thì bắt buộc phải nhập quán và xưng quốc hiệu (nêu địa chỉ).

Nếu: - Bố đã chết thì phải khấn là Hiển khảo.

  • Mẹ đã chết thì phải khấn là Hiển tỷ.
  • Ông đã chết thì phải khấn là Tổ khảo.
  • Bà đã chết thì phải khấn là Tổ tỷ.
  • Cụ ông đã chết thì phải khấn là Tằng tổ khảo.
  • Cụ bà đã chết thì phải khấn là Tằng Tổ tỷ.
  • Anh em đã chết thì phải khấn là Thệ huynh, Thệ đệ.
  • Chị em gái đã chết thì phải khấn là Thể tỷ, Thệ muội.
  • Cô dì, chú bác đã chết thì phải khấn là Bà thúc cô dì tỷ muội.

Hoặc khấn chung là Cao tằng tổ khảo tỷ nội ngoại gia tiên.

Mâm cao cỗ đầy trong mỗi ngày cúng

Tùy theo lễ tiết mà cúng Thần ngoại, Thần nội trước hay sau như:

Những ngày tuần, tiết thì phải khấn Thần ngoại trước, Thần nội sau.

Ngày giỗ gia tiên thì phải cáo yết Thần Linh trước, sau mới cúng gia tiên.

Khi cúng giỗ ai phải khấn người đó trước rồi tiếp đến tổ tiên nội ngoại, thứ đến thần linh chúa đất, sau cùng mới tiền chủ, hậu chủ.

Còn những nghi lễ bất thường như động thổ, nhập trạch,… thì cứ theo nghi thức trong văn là đủ.

Đặc biệt khấn Phật thì dù xưng địa chỉ hay không xưng địa chỉ, nói tên hay không nói tên cũng đều được cả, chỉ cốt giãi bày lầm lỗi và ăn năn trước Phật đài sau đến cầu nguyện những điều mình mong muốn là được.

Trong khi biên soạn chúng tôi đã sử dụng với những tư liệu Hán Nôm cổ truyền, như Thọ mai gia lễ, Thanh Hiên tế văn, Quốc âm tế văn sao tập,…. Đồng thời cũng thao khảo rộng các sách mới xuất bản gần đây viết về phong tục tập quán, tập tục thờ cúng tổ tiên,.. Để tiện sử dụng, chúng tôi chia các bài văn khấn nôm thường dùng ra nhiều loại khác nhau.

Xem thêm: Thiết kế nội thất phòng thờ gia tiên bằng gỗ tự nhiên

 

Bài viết cùng chuyên mục

Nguyên nhân dẫn đến nấm mốc ở tủ bếp

Việc sở hữu riêng cho mình một chiếc tủ bếp gỗ tự nhiên sang trọng là một trong những điều mơ ước của rất nhiều chị em phụ nữ. Và cho dù đó là vật liệu gỗ tự nhiên cao cấp như nào mà gia chủ không biết cách bảo quản thì đó cũng là nguyên nhân dẫn tới nấm mốc, hư hỏng ở tủ bếp. ...

12/07/2019

Những lưu ý cho gia chủ khi sử dụng trần gỗ

Không lấy gì làm lạ, khi sử dụng gỗ làm trần nhà, theo đúng sở thích cũng như phong cách thiết kế mà bạn mong muốn. Hiện nay, có vô vàn sự lựa chọn với những mẫu trần gỗ tự nhiên cao cấp, thực tế thì gỗ dễ thi công và tạo ra hình ảnh lộng lẫy hơn sơ với những loại vật liệu khác, thêm vào đó gỗ mang lại vẻ đẹp cổ điện và trang trọng. ...

09/07/2019

Tranh gỗ treo tường và bí mật về phong thủy

Tranh gỗ treo tường là một trong những sản phẩm đặc sắc mang lại nhiều ý nghĩa phong thủy khá độc đáo cho gia chủ, đây còn là một trong những thú chơi tao nhã, trang trọng và lịch lãm. Bạn cần biết được những bí mật dưới đây được Đồ gỗ Tâm Linh chia sẻ về tranh gỗ treo tường. ...

09/07/2019

Những hiện tượng tâm linh bất thường trên bàn thờ

Bàn thờ được xem là chốn linh thiêng nhất trong nhà của bạn, và là nơi để gia đình thể hiện được lòng thành kính tưởng nhớ tới tổ tiên, người đã khuất hoặc những vị thần phật, đồng thời cũng cầu mong sự may mắn, hạnh phcus và tiền tài. Bởi vậy, nếu không chú ý tới những yếu tố về phong thủy của bàn thờ, gia đình thì bạn sẽ gặp phải những vận hạn không mong muốn. ...

04/07/2019

Đôi điều cần biết về thú chơi tranh gỗ tự nhiên

Tranh gỗ tự nhiên được thiết kế với những đường nến cho đến màu sắc đều dựa vào tính chất của mỗi loại gỗ để phân loại. Tranh gỗ hội họa sử dụng đúng màu sắc để mô tả về đường nét, độ sáng tối, sự gần xa trong mỗi không gian. Tranh gõ lại được diễn tả bằng những đường nét trạm khắc tinh xả, còn về màu sắc đều được dựa trên màu của gỗ. ...

28/06/2019

Thiết kế nội thất phòng thờ chung cư sao cho đẹp

Việc lên ý tưởng thiết kế, lựa chọn bàn thờ chung cư sao cho đẹp, phù hợp với mỗi không gian thờ cúng của từng căn hộ chung cư hiện đại đơn giản hơn với những tiêu trí khốc nghiệt. Trong bài viết dưới đây Đồ gỗ Tâm Linh xin được chia sẻ với các bạn. ...

26/06/2019

Những điều cấm kị khi sắp xếp bàn thờ

Theo người xưa quan niệm có rất nhiều điều cấm kị bởi vị trí đặt bàn thờ: Không được dựa vào trụ nhà, không được có cửa bên cạnh. Bàn thờ cũng không được áp lưng vào nhà bếp bởi có thể khiến cho chủ nhân dễ bị kích động, tính tình thất thường, nóng này, dễ gây ra các bệnh về cột sống. ...

26/06/2019

Ứng dụng của những loại gỗ trong thi công nội thất gỗ cao cấp và đẳng cấp

Thi công nội thất được vi như một loại môn nghệ thuật, còn người thiết kế thi công chính là người nghệ sĩ. Nhưng không phải nghệ sĩ nào cũng đều chứng tỏ được ứng dụng của các loại gỗ sao cho phù hợp với ngôi nhà của mình và vẫn đảm bảo tinh tế, sang trọng. ...

21/06/2019

Thiết kế thi công nội thất gỗ tự nhiên cao cấp

Gỗ tự nhiên là một trong những loại chất liệu được ưa chuộng nhất hiện nay và có giá thành cao trong lĩnh vực thi công nội thất. Bởi vậy, việc thuê các đơn vị thi công nội thất căn hộ bằng gỗ tự nhiên là một trong những nhu cầu thiết yếu. ...

19/06/2019

Tư vấn thiết kế không gian tâm linh cho nhà hiện đại

Dưới đây là những chia sẻ “vàng” của Đồ gỗ Tâm Linh đưa ra tư vấn thiết kế nội thất tâm linh cho không gian căn hộ hiện đại với xu hướng thiết kế mới. Bạn có thể tham khảo cho không gian sống của mình. ...

16/06/2019

Những loại gỗ dùng xây dựng cho nhà thợ họ mệnh danh là “chỉ dành cho người giàu”

Không chỉ quý hiếm, độ bền chắc và vẻ đẹp thẩm mỹ của những dòng gỗ như: Lim, sến, Táu, Đinh,…. Tất cả tạo ra một giá trị riêng biệt cho nhà thờ họ theo thời gian. ...

28/05/2019

Những lưu ý khi đặt bàn thờ tại phòng khách

Với văn hóa của người Việt, bàn thờ tổ tiên luôn đóng một vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần hàng ngày và được đặt trang trọng tại phòng khách. Nhưng khi đặt bàn thờ tại phòng khách cần lưu ý một số điểm để tránh gặp phải tai ương không đáng tiếc xảy ra trong mỗi gia đình. Trong bài viết dưới đây, Đồ gỗ Tâm Linh chia sẻ với bạn về một số điểm đáng lưu ý khi đặt bàn thờ tại phòng khách. ...

27/05/2019