Đôi điều về khấn và văn khấn

16/06/2019

Từ thời xa xưa đã lưu truyền nhiều lời khấn hết sức linh nghiệm. Sách Đại Việt sử ký toàn thư ghi được một bài khấu của vua Lý Thái Tổ. Lời lẽ rất linh thiêng cảm động cả quỷ thần. Sử chép rằng: “Vào năm Nhâm Tý (Thuận thiên thứ ba – 1012), vua tự cầm quân đi đánh giặc ở Diễn Châu, khi đến đất Vũng Biện (Biện sơn – Tĩnh Gia – Thanh Hóa) gặp lúc trời đất tối tăm, gió sấm dữ dội, vua đốt hương thành tâm nói rằng:

“Tôi là người ít đức, lạm ở trên dâ, nơm nớp lo sợ như sắp sa xuống vực sâu, không dám tin cậy binh uy mà đi đánh dẹp càn bậy, ngược chúng dân, tội ác chồng chất, đến nay không thể dung tha. Còn như trong khi đánh nhau, hoặc giết oan kẻ trung hiếu, hoặc hại lầm kẻ hiền lương, đến nỗi hoàng thiên nổi giận tỏ ý trách móc chỉ bảo thì dẫu gặp tổn hại cũng không dám oán trách. Đến như sau quân có sai phạm gì thì tội lỗi ấy có thể dung thứ, xin trời cao soi tỏ.” Lạ thay, lời khấn vừa dứt thì trời quang mây tạnh, ba quân vô cùng mừng rỡ.

Văn khấn gia tiên

Ấy là điều được ghi trong chính sử, còn dân gian thì lưu truyền biết bao câu chuyện linh ứng nhờ “lời kêu, tiếng khấn” của người làm lễ dâng hương với gia tiên Thánh thần và chư Phật, chưa Bồ tát, Thánh Hiền.

Điều hư, thực thế nào vẫn là chỗ bỏ ngỏ chờ các nhà nghiên cứu, còn với những người có tín ngưỡng, có lòng tin, tự biết mình là kẻ có lỗi đành phải khấn vái tứ phương cầu xin các đấng vô hình thiêng liêng, phù hộ, độ trì cho tai qua, nạn khỏi, cho phúc đức lâm môn, cho nhân an vật thịnh….

Người Việt Nam thường rất coi trọng lễ nghĩa. Người xưa có câu: “Tiếng chào cao hơn mâm cỗ”. Thường nhật, chúng ta có công việc gì bầy biện cỗ bàn thịnh soạn mời mọc khách khứa không có nói trước, thì khách nào dám đụng đũa. Đến dịp lễ tết, nếu như chúng ta làm mâm cao cỗ đầy dân lên cầu cúng mà không có lời khấn, thì thần linh làm sao chứng giám cho được. Vậy nên đang lễ cần có văn khấn để Giãi tỏ lòng thành.

Đây cũng là một tập tục có từ rất lâu đời của người Việt Nam. Nó còn phản ánh một khát vọng sống, khát vọng chân chính của con người mong được có cuộc sống ấm no hạnh phúc.

Đi chùa xin cầu sức khỏe vô biên

Vậy, khấn là thế nào? Điều cốt yếu của một lời khấn là gì?

Có thể hiểu “nôm na”: khấn là sự bày tỏ tâm thành cầu xin của người làm lễ trước các đấng vô hình – linh thiêng như vong hồn của những người đã khuất, oai lực của Bồ Tát, Thánh Thần,… cũng bởi thế, điều cốt yếu của lời khấn là thành tâm chứ chẳng phải ở những lời văn hoa mỹ, cầu kỳ. Cũng chẳng phải ở chỗ cứ cầu cho nhiều là được nhiều.

Theo triết lý của nhà Phật thì Tâm tuy vô hình nhưng lại là sợi dây liên hệ ràng buộc vạn hữu, còn các nhà nho thì cho rằng:

“Tâm động quỷ thần tri” (Nghĩa là Tâm ta thành kính mà cầu khẩn thần linh thì thần linh ắt thấu tỏ).

Như thế lời khấn cốt ở tâm thành. Và, khi khấn cầu người ta không khấn to để mọi người xung quanh nghe thấy mà chỉ khấn lâm râm như chủ đủ cho bản thân người khấn và đấng vô hình – linh thiêng hay biết.

Ngày nay, có người thực thi dân hương truyền thông như lại “cách tân” chỉ cần thắp hương rồi đứng mặc niệm một phút trước bàn thờ, chẳng cần chắp tya, chẳng khấn vái, việc đó là tùy tâm. Nhưng theo chugns tôi thì chỉ nên bỏ phần rườm rà, mê tín dị đoan còn nên giữ lại cái hay của đạo lý, triết lý cổ nhân cũng như vẻ đẹp văn hóa, mang tính chất giáo dục con người noi theo luật đạo đức tập tục của cha ông. Trong thực tế, khi thực thi tin ngưỡng truyền thống này không ít người lúng túng không biết khấn vái ra sao để có thể bày tỏ ước nguyện của mình với tổ tiên, Phật, Thánh?

Bởi vậy, chúng tôi biên soạn tập văn khấn này giúp cho người thực thi tín ngưỡn dễ đọc, dễ nhớ, dễ lưu truyền rộng rãi và phát huy nét hay, nét đẹp đạo lý cổ nhân của dân tộc Việt Nam.

Điều cần lưu ý: Mặc dù các tiết lễ đơn sơ nhưng cũng phải tuân theo những quy ước cổ truyền như:

Cúng Thần nội (tổ tiên): thì không được nhập quán và xưng quốc hiệu (nêu địa chỉ)

Cúng Thần ngoại (Thổ công, Táo quân hay Thần thánh): thì bắt buộc phải nhập quán và xưng quốc hiệu (nêu địa chỉ).

Nếu: - Bố đã chết thì phải khấn là Hiển khảo.

  • Mẹ đã chết thì phải khấn là Hiển tỷ.
  • Ông đã chết thì phải khấn là Tổ khảo.
  • Bà đã chết thì phải khấn là Tổ tỷ.
  • Cụ ông đã chết thì phải khấn là Tằng tổ khảo.
  • Cụ bà đã chết thì phải khấn là Tằng Tổ tỷ.
  • Anh em đã chết thì phải khấn là Thệ huynh, Thệ đệ.
  • Chị em gái đã chết thì phải khấn là Thể tỷ, Thệ muội.
  • Cô dì, chú bác đã chết thì phải khấn là Bà thúc cô dì tỷ muội.

Hoặc khấn chung là Cao tằng tổ khảo tỷ nội ngoại gia tiên.

Mâm cao cỗ đầy trong mỗi ngày cúng

Tùy theo lễ tiết mà cúng Thần ngoại, Thần nội trước hay sau như:

Những ngày tuần, tiết thì phải khấn Thần ngoại trước, Thần nội sau.

Ngày giỗ gia tiên thì phải cáo yết Thần Linh trước, sau mới cúng gia tiên.

Khi cúng giỗ ai phải khấn người đó trước rồi tiếp đến tổ tiên nội ngoại, thứ đến thần linh chúa đất, sau cùng mới tiền chủ, hậu chủ.

Còn những nghi lễ bất thường như động thổ, nhập trạch,… thì cứ theo nghi thức trong văn là đủ.

Đặc biệt khấn Phật thì dù xưng địa chỉ hay không xưng địa chỉ, nói tên hay không nói tên cũng đều được cả, chỉ cốt giãi bày lầm lỗi và ăn năn trước Phật đài sau đến cầu nguyện những điều mình mong muốn là được.

Trong khi biên soạn chúng tôi đã sử dụng với những tư liệu Hán Nôm cổ truyền, như Thọ mai gia lễ, Thanh Hiên tế văn, Quốc âm tế văn sao tập,…. Đồng thời cũng thao khảo rộng các sách mới xuất bản gần đây viết về phong tục tập quán, tập tục thờ cúng tổ tiên,.. Để tiện sử dụng, chúng tôi chia các bài văn khấn nôm thường dùng ra nhiều loại khác nhau.

Xem thêm: Thiết kế nội thất phòng thờ gia tiên bằng gỗ tự nhiên

 

Bài viết cùng chuyên mục

Tại sao nên lựa chọn đơn vị chuyên thiết kế thi công nội thất?

Việc lựa chọn đơn vị thiết kế thi công nội thất chính là điều băn khoăn của các gia đình bấy lâu nay, các hộ gia đình đều mong muốn không gian trong nhà mình luôn được tươi mới và khác biệt. Vậy làm thế nào để bước đầu có được sự lựa chọn hoàn hảo nhất? Cùng Đồ gỗ Tâm Linh tìm hiểu ở bài viết này nhé. ...

17/01/2020

Lễ cúng ông Công ông Táo thời gian nào chuẩn nhất?

Thực chất cúng ông Công ôn Táo không nhất thiết phải cầu kỳ nhưng cần phải sang trọng, chu đáo thể hiện được tấm lòng của gia chủ. Vậy, mâm cơm cúng ông Công ông Táo cần gì và cúng vào thời gian nào? ...

17/01/2020

Tại sao phải cúng ông Táo và lễ cúng như thế nào?

Từ thời xa xưa, truyền thống cúng ông Táo về chầu trời luôn là nét đẹp thiêng liêng vốn có của người Việt, vào các ngày 23 tháng Chạp hàng năm, với mỗi gia đình luôn chuẩn bị cho mình một mâ cỗ cúng ông Táo về trời. Qua đó, ông Táo giúp cho gia đình báo cáo với Ngọc Hoàng về những việc làm trong năm qua. ...

16/01/2020

Ý nghĩa lễ cúng ông công ông táo 23 tháng chạp

Hàng năng, ngày 23 tháng chạp âm lịch chính là ngày Táo quân cưỡi cá chép về trời nhằm trình báo mọi việc lớn nhỏ xảy ra trong xa đình với Ngọc Hoàng, cho đến đêm Giao thừa thì Táo Quân sẽ được trở lại hạ giới để tiếp tục công việc trong coi bếp lửa của mình. ...

16/01/2020

Cách bài trí nhà ở hợp phong thủy cho người mệnh Hỏa

Những người thuộc mệnh Hỏa nên chú trọng đến yếu tố phong thủy nhà ở như hướng nhà, sử dụng màu sắc để có được tài vận và nhiều may mắn trong cuộc sống. ...

15/01/2020

Một số lưu ý khi chọn màu sắc cho nội thất

Bạn đang băn khoăn lựa chọn màu sắc trong việc thiết kế nội thất hợp phong thủy cho căn hộ, văn phòng, cafe, showroom, biệt thự,...? Hãy tham khảo tại đây! ...

15/01/2020

Thiết kế nội thất phòng thờ bằng gỗ tự nhiên hợp người mệnh Thủy

Khi muốn thiết kế nội thất phòng thờ bằng gỗ tự nhiên hợp người mệnh Thủy, bạn nhất thiết phải có một số kiến thức nhất định về phong thủy. Hôm nay, chúng tôi sẽ tiết lộ cho các bạn một số thông tin cần thiết để có thể tự thiết kế nội thất phòng thờ dành cho những người mệnh Thủy. ...

14/01/2020

Bàn thờ cổ hợp phong thủy tăng thẩm mỹ

Bàn thờ cổ rất được coi trọng ở một đất nước có truyền thống trọng đạo hiếu như Việt Nam. Có rất nhiều gia đình đã chọn sử dụng bàn thờ đậm chất cổ điển này làm nơi thờ phụng ông bà tổ tiên, để tỏ lòng thành kính. ...

13/01/2020

Bàn thờ treo sản xuất bằng gỗ tự nhiên đạt chuẩn chất lượng cao

Bàn thờ treo của Đồ gỗ Tâm Linh hiện nay đang là một trong những sản phẩm đồ thờ bán chạy nhất trên thị trường. Nhờ sở hữu rất nhiều ưu điểm nên nó luôn là mối quan tâm ưu tiên của mọi khách hàng khi đi mua đồ thờ. ...

13/01/2020

Những lưu ý khi sử dụng gỗ tự nhiên

Hiện nay, nhu cầu cần sử dụng nội thất bằng gỗ tự nhiên ngày càng phổ biến và được rất nhiều gia chủ đặc biệt quan tâm cho không gian nội thất của mình. Vậy khi sử dụng nội thất bằng gỗ tự nhiên cần lưu ý những gì? Bạn cùng chúng tôi tìm hiểu ở bài viết dưới đây nhé. ...

08/01/2020

Vách ngăn phòng thờ mang lại sự độc đáo và mới lạ trong thiết kế phòng thờ

Xu hướng hiện nay ngày càng hiện đại, vách ngăn phòng thờ cũng được sử dụng khá phổ biến bởi các ưu điểm của chúng mang lại. Đặc biệt với những căn hộ chung cư, thì vách ngăn phòng thờ như một thiết bị cứu tinh giúp tiết kiệm diện tích cho căn phòng. ...

03/01/2020

Treo tranh gỗ trống đồng ở đâu hợp phong thủy?

Tranh gỗ trống đồng được treo ở đâu hợp phong thủy, giúp thu hút tài vận là điều mà các gia chủ đang đặc biệt quan tâm mỗi khi lựa chọn loại tranh này để trang trí không gian sống cho nhà mình. Cùng Đồ gỗ Tâm Linh tìm hiểu ở bài viết dưới đây nhé. ...

02/01/2020